Strategie in tijden van deglobalisering
Globalisering was jarenlang een vanzelfsprekend groeipad voor ondernemingen. Multilaterale instellingen zoals de Verenigde Naties en de Wereldhandelsorganisatie boden stabiliteit, voorspelbaarheid en wederkerigheid. Maar volgens professor Jordi Canals van IESE Business School is dat tijdperk voorbij. In zijn analyse ‘Besturen in een wereld zonder globalisering‘ schetst hij hoe de geopolitieke en economische orde fundamenteel verschuift.
We leven nu in een tijdperk van handelsconflicten, financiële wapenpolitiek, protectionisme en selectieve staatssteun. Grootmachten zoals de Verenigde Staten en China hanteren unilaterale regels om hun invloedssfeer uit te breiden. De open grenzen voor kapitaal, goederen en investeringen brokkelen af — en daarmee ook de fundamenten van veel bedrijfsstrategieën.
Oude strategieën verliezen hun kracht
Voor veel bedrijven was globalisering synoniem met groei: toegang tot nieuwe markten, lagere kosten en efficiëntere ketens. Maar de overtuiging dat internationale integratie onomkeerbaar was, blijkt een misvatting. Jordi Canals benadrukt dat raden van bestuur nu geconfronteerd worden met een realiteit waarin exportverboden, geblokkeerde leveringsroutes en politieke barrières dagelijkse risico’s zijn.Korte-termijnmaatregelen zijn noodzakelijk, maar mogen de blik op langetermijnstrategie niet vertroebelen. Bestuurders moeten hun internationale positionering herzien en zich voorbereiden op een wereld waarin veerkracht belangrijker is dan schaal.
Drie strategische prioriteiten voor bestuurders
Canals identificeert drie domeinen waarin ondernemingen hun strategie moeten herijken:
Markttoegang. Politieke barrières en sancties kunnen de toegang tot markten drastisch veranderen. Raden van bestuur moeten kritisch evalueren waar hun onderneming nog duurzaam actief kan zijn.
Veerkracht van de toeleveringsketen. Efficiëntie is niet langer voldoende. Robuustheid en flexibiliteit zijn cruciaal om verstoringen te weerstaan.
Aanpasbaarheid van het bedrijfsmodel. Bedrijven moeten kunnen schalen en verschuiven zonder hun kerncompetenties te verliezen.
Deze drie prioriteiten vormen volgens Canals de basis voor een toekomstbestendige strategie in een wereld die steeds minder voorspelbaar is.
Van global naar lokaal: een nieuwe logica van internationalisering
De toekomst ligt niet in bescherming alleen, maar in heroriëntatie. Bedrijven moeten zich afvragen hoe ze relevant blijven in markten die cultureel, politiek en economisch divergeren. Jordi Canals wijst op drie noodzakelijke verschuivingen:
Lokale waardecreatie. Westerse merken verliezen terrein in opkomende economieën door gebrek aan aansluiting bij lokale voorkeuren. Lokale relevantie wordt belangrijker dan merkbekendheid.
Focus boven omvang. Een geloofwaardige internationale strategie vereist concentratie op markten met echte competitieve meerwaarde.
Sterke lokale teams. Lokale autonomie en ondernemerschap zijn essentieel om snel en contextueel te kunnen handelen.
Deze verschuiving van een globale naar een lokale benadering vraagt om een fundamentele herziening van het internationaliseringsmodel.
Een nieuw evenwicht tussen centraal en lokaal
De governancevraag van dit decennium draait om balans: wat blijft centraal gecoördineerd en wat wordt lokaal gestuurd? Raden van bestuur moeten deze afweging actief begeleiden. Wereldwijde consistentie mag lokale wendbaarheid niet in de weg staan en omgekeerd.
Jordi Canals benadrukt dat beslissingen die in verre hoofdkantoren genomen worden, vaak context missen. Lokale autonomie — met gedeelde waarden, maar gedecentraliseerde besluitvorming — is volgens hem essentieel om relevant en slagvaardig te blijven.
De toekomst vraagt om veerkracht
De oproep van Canals is helder: bedrijven die blijven vasthouden aan de logica van de globalisering van gisteren, riskeren irrelevantie morgen. Wie erin slaagt zich aan te passen aan deze nieuwe wereldorde, kan sterker uit de transitie komen — met strategieën die niet gestoeld zijn op grenzen, maar op veerkracht.
Voor raden van bestuur betekent dit een actieve rol in het herdenken van strategie, structuur en besluitvorming. Niet langer bouwen op het verleden, maar anticiperen op een toekomst waarin geopolitiek, economie en cultuur steeds minder universeel zijn. Zoals Canals stelt: “Het verleden biedt geen blauwdruk meer voor de toekomst."